Kazimierz

Kazimierz jest obecnie dzielnicą Krakowa, lecz od XIV do początków XIX wieku był samodzielnym miastem położonym na południe od Krakowa i oddzielonym od niego Wisłą. Jego północno-wschodnią część stanowiła historyczna dzielnica żydowska. Przez wiele wieków Kazimierz był miejscem współistnienia i przenikania się kultury żydowskiej i chrześcijańskiej. Obecnie stanowi jedną z ważniejszych atrakcji turystycznych Krakowa, jest tez ważnym centrum życia kulturalnego miasta.

Krakowski Kazimierz jest miejscem szczególnym i niezwykłym. Tutaj historia przeplata się z życiem współczesnym na każdej z ulic i w każdej z kamienic. Unikalny kompleks zabytków sakralnych Kazimierza - zwiedzić tu można 7 synagog - został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1978r.

Kazimierz to także miejsce, gdzie Steven Spielberg kręcił swój słynny film "Lista Schindlera". Tu również co roku odbywa się Festiwal Kultury Żydowskiej, zmieniając tę dzielnicę w centrum kulturalnego i nocnego życia Krakowa.

Więcej...

Stara Synagoga

Synagoga Stara na krakowskim Kazimierzu jest najstarszą zachowaną synagogą w Polsce i jednym z najcenniejszych zabytków żydowskiej architektury sakralnej. Do 1939 roku pełniła rolę centralnej synagogi, głównego ośrodka religijnego, kulturalnego, socjalnego oraz organizacyjnego krakowskiej gminy żydowskiej.

 

Synagoga pochodzi z początku XVI wieku, została przebudowana m. in. w latach 1557-1570 przez Matteo Gucciego, architekta włoskiego renesansu działającego w Polsce.. Obecnie mieści się tu oddział Muzeum Historycznego miasta Krakowa - Dzieje i Kultura Żydów. Ekspozycja zawiera największą w Polsce kolekcję Judaika, z pewnością wartą obejrzenia.

Synagoga Remuh

Synagoga Remuh jest obecnie jedyną spośród żydowskich świątyń na krakowskim Kazimierzu, w której regularnie odbywają się nabożeństwa. Historia budowli sięga XVI w., ale w XVIII i XIX w. została odbudowywana po pożarach.
Nazwa synagogi wywodzi się od hebrajskiego akronimu ReMU, רמ״א, Rabi - Mosze, którym w stosunku do Mojżesza Isserlesa, najbardziej znanego spośród polskich rabinów, wybitnego talmudysty i filozofa żyjącego w XVI wieku, posługiwali się członkowie gminy żydowskiej.


Przylegający do synagogi Cmentarz Remuh, powstały w połwie XVI w., jest jednym z najstarszych cmentarzy żydowskich w Europie. Tu znajduje się m.in grób Moszego. Miejsce to uchodzi za cudowne. Rokrocznie pielgrzymują do niego Żydzi z całego świata, pozostawiając wokół macewy karteczki z prośbami, wierząc że te zostaną wysłuchane i spełnione. Wiara w moc rabina była tak powszechna, iż nawet Niemcy w czasie II wojny światowej pozostawili nagrobek nietknięty, obawiając się klątwy.
Cmentarz został zniszczony niemal całkowicie podczas niemieckiej okupacji (ocalało wówczas zaledwie kilkanaście macew). Po wojnie rozpoczęto renowację nekropolii, w rezultacie której odnaleziono i ponowne ustawiono kilkaset macew. Wiele odnalezionych macew było jednak poniszczonych i rozbitych. Ich części wmurowano w ogrodzenie cmentarza, które stanowi swoistą "krakowską ścianę płaczu", przypominającą o tragicznych latach II Wojny Światowej.

Synagoga Tempel

Synagoga Tempel (ul. Miodowa 24) to jedyna reformowana synagoga na Kazimierzu i jedna z dwóch, obok Remuh,  czynnych synagog w mieście (jednak nabożeństwa odbywają się w niej wyłącznie od czasu do czasu). Synagogę zbudowano w XIX w. staraniem Stowarzyszenia Żydów Postępowych. Tak sama budowla, jak i innowacje wprowadzone do liturgii przez "postępowców" (m.in. nabożeństwa odprawiane po polsku i niemiecku, chór, w którym śpiewały kobiety) spowodowały oburzenie wśród wyznawców ortodoksyjnego judaizmu, uczęszczających do Synagogi Remuh.

 

Obecnie ta wspaniale udekorowana synagoga to nie tylko miejsce praktyk religijnych, ale również prężnie rozwijający się ośrodek kultury żydowskiej, w którym odbywają się liczne koncerty oraz spotkania, szczególnie podczas dorocznego Festiwalu Kultury Żydowskiej.

Synagoga Izaaka

Synagogę Izzaka ufundował przewodniczący kahału Żydów z krakowskiego Kazimierza Izaak Jakubowicz, po uprzednim otrzymaniu stosownego zezwolenia od króla Władysława IV.

 

Z tą największą na Kazimierzu synagogą związana jest legenda. Głosi ona że Izaak Jakubowicz żył pierwotnie bardzo biednie i skromnie. Pewnej nocy jednak we śnie tajemniczy głos nakazał mu wyruszyć po zakopany pod kamiennym mostem w czeskiej Pradze wielki skarb. Po długiej wędrówce okazało się, że ów most jest otoczony szwadronem żołnierzy i niemożliwe jest jego przeszukanie. Izzak opowiedział więc swój sen jednemu z żołnierzy. Ten ze śmiechem odpowiedział, że śniło mu się, że niejaki Ajzyk z Kazimierza ma za piecem ukryty skarb - nie jest jednak tak głupi, żeby przez marę senną wyruszyć do dalekiego Krakowa. Izaak wrócił do domu, rozebrał piec i ... odnalazł skarb. Został bogatym człowiekiem. Część skarbu przeznaczył na wybudowanie synagogi. A morał z tej historii jest taki: prawdziwy skarb jest w domu, jednak żeby go odnaleźć trzeba czasami wyruszyć w daleką, niepewną drogę i z niej do domu powrócić.

Synagoga Kupa

Synagoga Kupa (ul Warszauera 8)  została zbudowana w latach 40. XVII wieku z funduszy pochodzących z kasy kahalnej (kupa to po hebrajsku skarb kahału, stąd nazwa). Północna ściana synagogi przylega do średniowiecznego muru Kazimierza. Synagoga ta zwana była również Szpitalną, ponieważ funkcjonował przy niej szpital dla ubogich oraz Synagogą Ubogich, ponieważ modlili się w niej najbiedniejsi członkowie gminy żydowskiej.

 

Obecnie ta zdobiona licznymi malowidłami synagoga służy jako miejsce spotkań, koncertów, wystaw, odczytów, szczególnie podczas Festiwalu Kultury Żydowskiej oraz okazjonalnie jako miejsce kultu religijnego.

Synagoga Wysoka

Synagoga Wysoka (ul. Józefa 38 ) jest najwyższą synagogą Krakowa oraz jedyną w Polsce synagogą z salą modlitwy umieszczoną na piętrze (stąd jej nazwa). Synagoga powstała w 2 poł. XVI w.- prawdopodobnie zbudowali ją emigranci – Żydzi sefardyjscy, niewątpliwie na wzór bożnic wznoszonych w getcie weneckim. Uwagę zwraca późnorenesansowy portal.

 

Obecnie  synagoga jest miejscem koncertów, spotkań i wystaw fotograficznych związanych z historią polskich żydów.

Synagoga Poppera

Synagoga Poppera (ul. Szeroka 16) ufundowana została w 1620r. przez zamożnego kupca Wolfa Popera, którego nazwisko było szeroko znane w Europie środkowej w sferach kupieckich. Zwano go ponoć Poper, czyli bocian, gdyż w zwyczaju miał stanie na jednej nodze podczas myślenia.

Obecnie w synagodze znajduje się Centrum Kultury Młodzieżowej, w którym podczas Festiwalu Kultury Żydowskiej obywają się warsztaty artystyczne "Odkrywanie Kazimierza".